|
Bütün İslam devletlerinde
hükümdarlık alametlerinden biri olan tablhane ( mehterhane ), Osmanlı
Devleti'ne Türkiye Selçuklu Devleti'nden geçmiştir. Selçuklu Sultan'ı
III. Alaeddin Keykubat, Osman Gazi'ye 1299'da beylik alameti olarak sancak
ile beraber davul v.s de göndermişti. |
 |
Osmanlı Devleti'nin
istiklalinin başlangıcı da kabul edilen bu tarihten itibaren nevbet vurulurken
( çalınırken ) Fatih Sultan Mehmet Han'a kadar bütün padişah'lar, Şelçuklu
hükümdarına hürmeten ayağa kalkarlardı. Fatih Sultan Mehmed Han; “ İki
yüzyıl evvel vefat etmiş bir padişaha ayağa kalkmak lüzumsuzdur.” diyerek,
mehter çalınırken ayağa kalkma adetini kaldırmıştır.
Yüzyıllar boyunca Osmanlı askerini coşturup, düşmana korku veren mehterhane,
15 Haziran 1826'da yeniçeri ve diğer kapıkulu ocaklarıyla beraber ikinci
Mahmud Han tarafından feshedildi. Mehterhanenin öneminden dolayı yerine
Avrupa'da olduğu gibi Mızıka-yı hümayun isminde askeri mızıka teşkilatı
kuruldu. |
Ahmed Muhtar Paşa ve Celal
Esat ( Arseven ), mehteri yeniden canlandırmak amacı ile 1911'de yeni
bir takım kurdular. Bu takım 1914 yılında teşkilatlandırılarak, mehterhane-i
hakani adını aldı. Mehterhane-i hakaninin kurulduğu, Birinci Dünya Harbinde
orduyla birleştirildi.İstiklal harbinde de hizmet veren Mehterhane-i Hakani
Cumhuriyetin ilanından sonra mehteri feshetti. 1952 yilinda donemin Genel
Kurmay Baskani Nuri Yamut bir Ingiltere gezisinde Iskoc gayda takimini
gorur ve bu olay tarihi mehterin yeniden hatirlanmasina vesile olur.Simdilerde
bir cok il,ilce belediyesinin ve askeriyenin mehter takimlari vardir.
Bunlardan biride kultur bakanliginin 1992 yilinda kurdugu ' Istanbul Tarihi
Turk Muzigi Toplulugu"dur. |
Mehterin Bu Günü
Yüzyıllar boyunca Osmanlı askerini coşturup zaferden zafere koşturan ,
düşmana korku veren mehterhane , 15 Haziran 1826 da Yeniçeri ve diğer
Kapıkulu ocaklarıyla beraber 2. Mahmud Han tarafında ilgâ edildi. Mehterhanenin
önemine binâen yerine mızıka-yu hümâyûn isminde bir askerî mızıka teşkilatı
kuruldu.
Fakat bu değişiklik yalnız şehirlerde ve görünüşte olmuş, kırlarda, ve
Ordunun temelini yapan milletin aziz varlığı içinde, bağrında,Mehter sazlarının
ve yiğitliğin sembolü olan davul ve zurna her zaman yerini korumuş ve
çağımıza kadar rahatça kendinden, benliğinden hiçbir şey kaybetmemiştir.
Ahmet Muhtar Paşa ve Celal Esat (Arseven) , tarafından 1911 yılında "Mehterhane-i
Hakanî" adıyla yeniden kuruldu. 1914 te kuruluş tamamlandı. 1.Dünya
savaşında Başkumandan vekili Enver Paşanın emriyle teşkilat orduya tamim
edildi.
İstiklal Savaşında da mehterhane hizmet vermiştir. 1935 yılına kadar tarihi
Türk mûsikîsini dinleten askeri müze mehter takımı devrin savunma bakanı
Zekai APAYDIN tarafından saltanat alâmeti sayılarak ve aslına nazaran
kifayetsizlik gerekçesiyle tekrar lağvedilmiştir. Tarihe karıştığı sanıldığı
bir sırada mehterin tekrar ihyası 1952 yılına rastlar. Londra ya yapılan
bir seyahatleri sırasında , Zamanın Genel Kurmay Başkanı Nuri YAMUT un
İskoç gayda takımlarını görmeleri tarihi mehter takımını hatırlamalarına
neden olmuş ve memlekete dönüşlerinde yine askeri müze bünyesinde olmak
üzere Tarihi mehter takımının kurulmasını emir vermişlerdir.
Ciddî tarihi araştırmalar sonunda Mehter
Takımı 1953 yılında tekrar , tarihinde üçünce defa olmak üzere altı katlı
olarak kurulmuştur. Kurulmuştur ve bir tevâfuktur ki 29 Mayıs 1953 tarihinde
İstanbulun Fethinin 500. yıldönümü merasimine iştirak ederek hayata dönmüştür.
Zamanla yedi ve daha sonra da sekiz kata çıkarılan Mehter bölüğü , Askeri
müze müdürü Ülvay Sabahattin DORAS ın İd.Ks.A.0572-3-68 sayılı , 24 Haziran
1968 gün gerekçeli teklifiyle , Genel Kurmay Başkanlığının Hrb.T.0572-1-68
İDA ve 10 Temmuz 1968 gün sayılı Genel Kurmay Başkanlığının onayından
geçen emriyle , dokuz katlı Mehter aslına uygun olarak kıyafetleriyle
kurulmuştur. |
|
|
|